Uyku, çoğu zaman günün yorgunluğunu atmak için zorunlu bir mola gibi görülür. Oysa uyku, sadece dinlenme değil; vücudun kendini onardığı, hormon dengesinin yeniden kurulduğu hayati bir süreçtir. Biz uyurken beden adeta gece vardiyasına geçer.
Uyku sırasında salgılanan hormonların başında melatonin gelir. Melatonin, biyolojik saatimizin yöneticisidir. Ne zaman uyuyacağımızı, ne zaman uyanacağımızı belirler. Aynı zamanda bağışıklık sistemini destekler, hücre yenilenmesine katkı sağlar. Gece geç saatlere kadar ışığa ve ekrana maruz kalmak, melatonin salgısını baskılar. Sonuç: geç uyku, bölünmüş uyku ve sabah yorgunluğu. Bir diğer önemli hormon büyüme hormonudur. Adı çocuklukla anılsa da, yetişkinler için de vazgeçilmezdir. Kas onarımı, yağ yakımı ve hücre yenilenmesi büyük ölçüde derin uyku sırasında gerçekleşir. Uykusuzluk, bu hormonun salgılanmasını azaltır; kişi yeterince dinlense bile kendini bitkin hisseder. Uyku bozulduğunda kortizol, yani stres hormonu yükselir. Kortizol sabah saatlerinde doğal olarak artmalı, akşam saatlerinde düşmelidir. Ancak geç saatlere kadar uyanık kalmak, düzensiz uyku ve kronik stres bu dengeyi bozar. Yüksek kortizol; karın bölgesi yağlanması, iştah artışı ve bağışıklık zayıflığıyla ilişkilidir. Ayrıca uyku, açlık ve tokluk hormonlarını da doğrudan etkiler. Yetersiz uyuyan kişilerde açlık hormonu ghrelin artarken, tokluk hormonu leptin azalır. Bu da gece atıştırmalarını, tatlı isteğini ve kilo alımını beraberinde getirir. Yani “az uyuyorum ama kilo alıyorum” diyenlerin sorunu çoğu zaman irade değil, hormondur. İyi uyku bir lüks değil, biyolojik bir ihtiyaçtır. Kaliteli uyku için: Her gün aynı saatlerde uyuyup uyanmaya çalışın Yatmadan en az 1 saat önce ekranları bırakın
Akşam saatlerinde ağır yemek ve kafeinden kaçının Uyuduğunuz ortamı karanlık ve serin tutun Unutmayalım, uyku sadece günü kapatmaz; ertesi günü ve hatta uzun vadeli sağlığımızı belirler. Hormonlar gece konuşur, vücut tamir olur. Biz ne kadar iyi uyursak, beden de o kadar iyi çalışır. Belki de sağlıklı bir hayat için atılacak ilk adım, daha erken yatmaktır.